બાયર ફાર્મરાઇઝ એપ ઇન્સ્ટોલ કરો
કૃષિ નિષ્ણાત ઉકેલો માટે

જંતુઓનાં ટ્રેપ પર્યાવરણ માટે સાનુકૂળ અને જંતુઓ-જીવાતોનાં નિયંત્રણ માટેનો સસ્તો અભિગમ છે. રાસાયણિક જંતુનાશકોનો બિનઆવશ્યક વધારે પડતો ઉપયોગ પાકનાં પડતર ખર્ચમાં વધારો કરે છે અને જમીનનાં આરોગ્ય તેમજ મનુષ્યનાં આરોગ્યને હાનિ પહોંચાડે છે. જો જંતુઓ આર્થિક નુકશાન ન કરતા હોય ત્યાં સુધી રસાયણોનો ઉપયોગ કરવો જોઇએ નહીં. ટ્રેપનો ઉપયોગ જંતુઓનાં સમુહમાં ટ્રેપિંગ, મારણ અને દેખરેખ માટે કરવામાં આવે છે. ખેતરના વિવિધ ભાગોમાં જંતુઓની સંખ્યાની દેખરેખ રાખવાથી, આપણે જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરવાનો શ્રેષ્ઠ સમય નક્કી કરી શકીએ છીએ, અને આખા ખેતર કરતા જ્યાં રસાયણોનો છંટકાવ જરૂરી હોય તેવા અમુક ચોક્કસ વિસ્તારોને અંકિત કરી શકાય છે. જંતુઓ અમુક ચોક્કસ ફેરોમોન, રંગ, ખોરાક કે આરામદાયક છાપરાઓ તરફ આકર્ષણ અનુભવતા હોય છે. ઉપયોગમાં લેવાતા આકર્ષકોનાં આધારે વિભિન્ન પ્રકારનાં જંતુઓનાં ટ્રેપ હોય છે.
ફેરમોન ટ્રેપ એવા જંતુઓ માટે ઉપયોગમા આવે છે જે સંચાર માટે ફેરમોન છોડે છે. ફેરમોનને કદાચ સંભોગ કરવા માટે તેઓનાં પાર્ટનરોને આકર્ષિત કરવા (સેક્સ હોર્મોન), અન્ય જંતુઓને ભયથી વાકેફ કરવા માટે, દિશાનિર્દેશો આપી અને તેઓ એકઠા થવા માટે કદાચ કરવામાં આવે છે. ઇયળો નુકશાન કરતી હોય તેવા પાકોમાં ફેરમોન અત્યંત અસરકારક હોય છે. નર જંતુઓને આકર્ષવા માટે ફેરમોન ટ્રેપમાં પ્રલોભન કે રબરનાં સેપ્ટા પર માદા સેક્સ ફેરમોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. નર જંતુઓને ટ્રેપમાં બંધ કરવામાં આવે છે અને બહારના માદા જંતુઓને સંભોગ કરવાથી અને ઇંડાઓ મુકતા રોકવામાં આવે છે. ફેરમોનનું કૃત્રિમ રીતે સંશ્લેષણ પણ કરી શકાય છે અને તમાકુની ઇયળો, રિંગણની કૂંપણો અને ફળો ખાનારા જંતુઓ, ડાયમન્ડ જેવી પીઠ ધરાવતી ઉધઇ, બીટનાં આર્મી વર્મ, ફળી ખાનારાઓ, કોબીજનાં પાદડાઓનાં રોલરો, કોબીજની ઉધઇ, વટાણાની ઉધઇ, બટેટાની ઉધઇ વગેરે જેવા ઘણા જંતુઓ માટે ઉપલબ્ધ છે. સંકેત આપી અને એકઠા કરનારા ફેરમોનનો ઉપયોગ સમુહમાં પકડવા માટે કરી શકાય છે કારણ કે નર અને માદા એમ બન્ને જંતુઓ ટ્રેપમાં આવી જાય છે, ઉદાહરણ તરીકે વંદાઓ


લાઇટ ટ્રેપ રાત્રે બહાર નીકળતા અને પ્રકાશ તરફ આકર્ષાતા જંતુઓ માટે સારા છે. પ્રકાશનાં સ્ત્રોત તરીકે યુવી લાઇટ, ફ્લોરોસેન્ટ લેમ્પ, મરક્યુરી વેપર લેમ્પ, , લાઇટ એમિશન ડાયોડ્સ વગેરેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. આનો ઉપયોગ આર્મી વર્મ, કીડાઓ, તીતીઘોડાઓ, તીડ, ડાળી ખાનારાઓ વગેરે માટે આનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.


પિટફોલ ટ્રેપ જમીન પર સરકતા જંતુઓ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જમીનનાં વંદાઓ. જમીનને ખોદીને નાનકડા ખાડાઓ કરવામાં આવે છે અને પાણી અને ડીટર્જન્ટ ધરાવતા એક નાના કન્ટેઇનરનું મોઢું ખુલ્લુ રહે તેમ દાટી દેવામાં આવે છે. સરકતા જંતુઓ તેમાં પડી જાય છે અને બહાર નીકળી શકતા નથી.


બેઇટ ટ્રેપ અમુક ચોક્કસ ખોરાક તરફ આકર્ષાતા જંતુઓ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. સડી ગયેલા કે ખરાબ થઇ ગયેલા ફળોની ગંધથી આકર્ષાતી ફળોની માખીઓનાં કિસ્સામાં, નાનકડા કાણાઓ ધરાવતી પ્લાસ્ટિકની બાટલીઓને ડીટર્જન્ટ સાથે સફરજનનાં વિનેગર કે ગાયનાં મૂત્ર, સડેલા ફળનો માવો કે મરેલી માછલીથી આંશિક રીતે ભરી અને ઝાડ પર લટકાવવામાં આવે છે. માખીઓ આ બરણીઓ/બાટલીઓમાં આવે છે અને બહાર જઇ શકતી નથી.


સ્ટિકી ટ્રેપ જંતુઓને ગમતા રંગનો ફાયદો ઉઠાવે છે. રંગીન કાર્ડ પર અમુક પ્રકારનાં ગુંદર લગાડવામાં આવેછે અને ખેતરના વિવિધ ભાગોમાં લટકાવવામાં આવે છે, જેમાં પીળા કાર્ડ એફિડ અને તીતીઘોડાઓ માટે, વાદળી કાર્ડ થ્રિપ્સ માટે અને પીળા નારંગી કાર્ડનો ઉપયોગ સફેદ માખીઓ માટે કરવામાં આવે છે.

