లిల్లీ(ట్యూబ్ రోజ్) దీనిని 'నేల సంపగి' అని కూడ పిలుస్తారు.రజనిగంధ అని కూడా పిలువబడే ట్యూబ్రోస్ (పోలియాంథెస్ ట్యూబ్రోసా ఎల్.) దీర్ఘకాలిక పుష్పగుచ్ఛాలు లేదా విడివిడిగా పూసే పువ్వుల ఉత్పత్తికి ప్రత్యేకంగా సాగు చేసే ముఖ్యమైన పూల పంటల్లో ఒకటి. వాటి అందానికి, సువాసనకు ఎంతో విలువ ఇస్తారు. ఈ మొక్క ఏడాది పొడవునా నిరంతరంగా వికసించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. దీని పుష్పదండాలు సుమారు 30 నుంచి 50 సెంటీమీటర్ల పొడవు పెరిగి, అందంగా అమర్చిన సుగంధిత పూలతో అలంకరించబడతాయి. వదులైన పువ్వులను ప్రధానంగా పూలదండల తయారీ, ముఖ్యమైన నూనె వెలికితీత, సుగంధ ద్రవ్యాల తయారీలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. రజనిగంధ దాని ప్రత్యేకమైన సువాసనతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. దీని ముఖ్యమైన నూనె, అధిక-గ్రేడ్ సుగంధ ద్రవ్యాల తయారీలో కీలకమైన భాగంగా ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ట్యూబ్రోస్ ఆయిల్, కాంక్రీట్‌కు మంచి డిమాండ్ ఉంది. దాని ఎగుమతి అవకాశాలు మెరుగుపడుతున్న నేపథ్యంలో, భారతదేశవ్యాప్తంగా రజనిగంధ సాగు వేగంగా విస్తరిస్తోంది. సరైన నిర్వహణతో ఈ పంటను 3 నుండి 4 సంవత్సరాల పాటు లాభదాయకంగా సాగు చేయవచ్చు. ఇది రైతులకు నిరంతర ఆదాయాన్ని అందించే స్థిరమైన పంటగా నిలుస్తుంది.పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, ఉత్తరప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, పంజాబ్ రాష్ట్రాలు ట్యూబ్రోస్ సాగులో ముఖ్యమైనవి.

ట్యూబెరోస్‌ను తేలికపాటి ఇసుక నేల నుంచి బంకమట్టినేల వరకు వివిధ రకాల నేలల్లో సాగు చేయవచ్చు. మంచి దిగుబడి కోసం, నేల కనీసం 45 సెంటీమీటర్ల లోతుతో ఉండాలి. అలాగే, అది బాగా ఎండిపోయి, మెత్తగా, సేంద్రియ పదార్థంతో సమృద్ధిగా ఉండి, తేమను నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండాలి. ఈ పంట నీటి నిల్వకు చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది, తక్కువ కాలం పాటు కూడా నీరు నిల్వ ఉంటే పెరుగుదల దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. నేల యొక్క పిహెచ్ స్థాయి 6.5 నుంచి 7.5 వరకు ఉండాలి. తగినంత గాలి ప్రసరణ మరియు సముచితమైన నీరు పారుదల ఉంటే ట్యూబెరోస్ మెరుగుగా పెరుగుతుంది. అదనంగా, బలమైన గాలుల ప్రభావం నుండి రక్షించబడిన ప్రదేశంలో సాగు చేయడం ఉత్తమం.

ఉష్ణమండల మరియు ఉపఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో 20° నుండి 30° సెల్సియస్ సగటు ఉష్ణోగ్రత వద్ద ట్యూబెరోస్ సాగు చేయవచ్చు. ఈ మొక్క బహిరంగ ఎండలో మంచిగా పెరుగుతుంది. వాతావరణం సౌమ్యంగా ఉండి, అధిక లేదా అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల తీవ్రతలేమి లేకుంటే, ఈ పంట సంవత్సరం పొడవునా విస్తారంగా వికసిస్తుందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఉష్ణోగ్రత 40° సెల్సియస్‌కు పైగా పెరిగితే, పుష్పగుచ్ఛాల పొడవు మరియు పూల నాణ్యతకు తీవ్రమైన దుష్ప్రభావం కలుగుతుంది. అలాగే, అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు లేదా మంచు ఏర్పడే పరిస్థితులు మొక్కలను మరియు పుష్పాలను దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉంటుంది.

గొట్టపు ఆకారం లో ఉండే పువ్వులు రేకుల ఆధారంగా ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ట్యూబెరోస్‌ పుష్పాలను విభజిస్తారు – సింగిల్ / ఎకహార (ఒకే వరుస రేకులు) మరియు డబుల్ (రెండు వరుసల రేకులు). సింగిల్ రకాలు: ఈ రకాల్లో పువ్వులు ఒకే వరుస రేకులతో స్వచ్ఛమైన తెల్లని వర్ణంలో ఉంటాయి. వీటికి వీటికి అత్యుత్తమమైన, మధురమైన సువాసన ఉండి, ముఖ్యమైన నూనె (ఎసెన్షియల్ ఆయిల్) మరియు కాంక్రీట్ వెలికితీతకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. డబుల్ రకాలతో పోల్చితే, సింగిల్ రకాలు మరింత శుభ్రమైన, బలమైన సుగంధాన్ని విడుదల చేస్తాయి. వీటిని ప్రధానంగా సువాసన నూనె తయారీ, దండల తయారీ మరియు వదులుగా విక్రయించే పుష్పాలుగా వినియోగిస్తారు. ప్రచురితమైన సింగిల్ రకాలు: సింగిల్ మెక్సికన్, కళ్యాణి సింగిల్, శ్రీనగర్, ప్రజ్వల్, అర్కా నిరంతారా, రజత్ రేఖ, హైదరాబాద్ సింగిల్, కలకత్తా సింగిల్, ఫూలే రజని, కహికుచి సింగిల్, పూణే సింగిల్.

డబుల్ రకాలు: ఈ రకాల్లో పువ్వులు రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వరుసల రేకులు (కరోలా సెగ్మెంట్లు) కలిగి ఉంటాయి. ఇవి సాధారణంగా నిటారుగా పెరుగుతూ, తెలుపు మరియు గులాబీ-ఎరుపు రంగుల్లో అందుబాటులో ఉంటాయి. ఈ పువ్వులను ముఖ్యంగా పూల అలంకరణ కోసం, కట్ ఫ్లావర్ బొకేలకు, వివిధ వేడుకలలో వినియోగిస్తారు. వీటి పరిమళం తీపిగా, పుష్పసుగంధంతో తేనె తీయదనాన్ని తలపించేలా ఉంటుంది, ఇది మానసిక ప్రశాంతతను కలిగించడంతో పాటు భావోద్వేగ బలాన్ని పెంచుతుందని చెప్పబడుతుంది. ట్యూబ్రోస్ పుష్ప గుచ్చాలు పొడవైన కాలం పాటు తాజాగా నిలిచి, పూల మార్కెట్లలో ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించాయి. ప్రసిద్ధ డబుల్ రకాలు: పెర్ల్ ఫర్ డబుల్, కళ్యాణి డబుల్, అర్కా ప్రజ్వల్, అర్కా వైభవ్, అర్కా నిరంధర.

భూమిని మంచి సాగు స్థితికి తీసుకురావడానికి, 2-3 సార్లు దున్ని, 30-45 సెంటీమీటర్ల లోతు వరకు దున్నడం మరియు చదును చేయడం అవసరం. సిఫారసుచేయబడిన స్థలంలో,బోదెలు కాలువల పద్ధతి లేదా ఎత్తు మడులు తయారు చేయబడతాయి. సాధారణంగా 25 నుంచి 30 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు, సౌకర్యవంతమైన పొడవు ఉండే బోదెలు కాలువల లేదా ఎత్తు మడులు నాటడానికి మంచిది. బోదెలు 30 నుండి 40 సెంటీమీటర్ల దూరంలో తెరవబడతాయి. 50 నుంచి 60 సెంటీమీటర్ల వెడల్పుతో పెంచిన ఎత్తు మడుల మధ్య 30 సెంటీమీటర్ల కాలువలతో తయారు చేస్తారు. బాగా కుళ్లిపోయిన పశువుల ఎరువును ఎకరానికి 8 టన్నుల చొప్పున చివరి దున్నేటప్పుడు వెయ్యడం మంచిది.

మొలకెత్తడానికి తగిన తేమను అందించడానికి నాటడానికి ముందు నీరు పెట్టడం చాలా అవసరం మరియు దుంపలు మొలకెత్తే వరకు తదుపరి నీటిపారుదలను నిర్వర్తించాలి. ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి పంటకు తదుపరి సాగునీరు ఇస్తారు.

1.5 నుండి 2.5 సెం.మీ మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వ్యాసం కలిగిన బాగా అభివృద్ధి చెందిన కుదురు ఆకారంలో ఉండే దుంపలు నాటడానికి అనువైనవి. కోసిన దుంపలను కనీసం 4-5 వారాల పాటు బాగా గాలి పీల్చే గదిలో ఉంచి నాటడానికి ఉపయోగించాలి. ఒక ఎకరం నాటడానికి సుమారు 400 నుంచి 450 కిలోల దుంపలు అవసరమవుతాయి. మైదాన ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా మే నుంచి జూలై వరకు, కొండ ప్రాంతాల్లో ఏప్రిల్-మే నెలల్లో దుంపలను నాటుతారు. విత్తన దుంపలను మొక్కల మధ్య 20-25 సెం.మీ దూరంలో నాటాలి. బోదెలు కాలువల పద్ధతిలో,బోదెల ఒక వైపున ఒకే వరుసలో దుంపలను నాటడం ఉత్తమం. బిందు సేద్యానికి అనుకూలమైన మడులు పద్ధతిలో, వరుసల మధ్య 30 సెం.మీ దూరం ఉండేలా రెండు వరుసల్లో నాటాలి. ఒక్కో మొక్క మధ్య 20 సెం.మీ అంతరాన్ని పాటించాలి. నాటడానికి అనువైన లోతు సుమారు 2.5 నుండి 3.5 సెం.మీ ఉండాలి, ఇది మంచి మొక్క ఎదుగుదలకు సహాయపడుతుంది.

నిరంతర పూత రావాలంటే సేంద్రియ ఎరువులతో పాటు రసాయనిక ఎరువులను సమతుల్యంగా ఉపయోగించడం చాలా అవసరం. పంటకు మంచి పోషకాలు అందేలా మట్టిని సిద్ధం చేసేటప్పుడు, ఎకరాకు 8-10 టన్నుల బాగా కుళ్లిపోయిన పశువుల ఎరువు (ఫామ్ యార్డ్ మాన్యూర్ - FYM) కలిపి ఇవ్వాలి. అదనంగా 200 కిలోల వేపపిండి మరియు 1 కిలో ట్రైకోడెర్మా హార్జియానమ్ వేసి నేలలో మెరుగైన సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలకు సహాయపడాలి సాధారణంగా ఎకరానికి 120 కిలోల నత్రజని, 60 కిలోల భాస్వరం, 100 కిలోల పొటాష్ కలిపి ఏటా గింజల ఉత్పత్తికి రసాయనిక ఎరువులు సిఫార్సు చేస్తారు. భూసార పరీక్షల ఫలితాలను బట్టి మోతాదును మార్చుకోవచ్చు.పూర్తి సిఫార్సు చేసిన ఎరువులలో 25 శాతం నాటేటప్పుడు బేసల్ డోస్ గా వేస్తారు. నాటిన మూడు నెలల తర్వాత మిగిలిన ఎరువులను నెలవారీ విరామాల్లో సమాన మోతాదులో టాప్ డ్రెస్సింగ్ గా వేస్తారు.

బిందు (డ్రిప్) సాగులో కూలీల ఖర్చును తగ్గించుకోవడానికి, ఎరువుల వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి, అలాగే మంచి దిగుబడి కోసం ఎరువులను ఫెర్టిగేషన్ షెడ్యూల్ ప్రకారం ఇవ్వడం చాలా మంచిది. ఎకరానికి 100 కిలోల నత్రజని (యూరియా), 60 కిలోల భాస్వరం, 90 కిలోల పొటాష్ అవసరం. పంట నాటే సమయంలో (బేసల్ మోతాదు) సిఫార్సు చేసిన మొత్తం ఎరువులలో 25% నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్ బేసల్ మోతాదుగా ఇవ్వాలి మొక్క నాటిన 3 వారాల తర్వాత వారానికి 10 ఫెర్టిగేషన్లు 6 కిలోలు, మోనో పొటాషియం ఫాస్ఫేట్ (ఎంకెపి) @0:54:32) @ 2.5 కిలోలు మరియు సల్ఫేట్ ఆఫ్ పొటాష్ (ఎస్ఓపి) (0:0:50) ఎకరానికి 2.5 కిలోల చొప్పున ఇస్తారు. వచ్చే 25 వారాల్లో యూరియాను 2.5 కిలోలు, మోనో పొటాషియం phosphate@2 కిలోలు, పొటాష్ సల్ఫేట్ ను ఎకరానికి 1.5 కిలోల చొప్పున వారానికి ఒకసారి ఇవ్వాలి. తరువాత 14 వారాల పాటు యూరియాను 3.0 కిలోలు, మోనో పొటాషియం phosphate@1 కిలోలు, పొటాష్ సల్ఫేట్ ను ఎకరాకు 1.5 కిలోల చొప్పున వారానికి ఒకసారి ఇవ్వాలి. జింక్ సల్ఫేట్ @ 0.5%, ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ @ 0.2% మరియు బోరిక్ acid@ 0.1% యొక్క ఫోలియార్ స్ప్రేలు మొక్కల పెరుగుదల మరియు పుష్పించడాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి.

పంటను శుభ్రంగా ఉంచుతూ, కలుపు మొక్కలు పెరగకుండా నిరోధించాలి. దుంపలు బహిర్గతం కాకుండా ఉండేలా నెలకొకసారి క్రమబద్ధంగా కలుపు మొక్కలను తొలగించాలి.చేతితో కలుపు తొలగించడం అత్యంత ప్రభావవంతమైన విధానం కాగా, దీన్ని నెలవారీ విరామంలో చేయడం ఉత్తమం. కలుపు నియంత్రణలో కలుపు మందుల వినియోగం కూడా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. అయితే, ట్యూబరోసే పంటకు ప్రత్యేకంగా సిఫారసు చేసిన రసాయనాలను మాత్రమే ఉపయోగించాలని జాగ్రత్త పాటించాలి.

పంట దిగుబడిని తగ్గించి ఆర్థిక నష్టాన్ని కలుగజేసే పురుగులతో ముఖ్యమైనవి పేనుబంక, తామర పురుగులు, మిడతలు, మొవ్వు తొలుచు పురుగు, ఎర్ర సాలెపురుగు, వీవిల్, మరియు నులి పురుగులు ముఖ్యమైనవి. తెగుళ్లలో ముఖ్యమైనవి ఆల్టర్నేరియా ఆకు మచ్చ తెగులు, ఆకు ముడత లేదా బోట్రిటిస్ ముడత, బూజు తెగులు, తుప్పు స్క్లెరోటియా విల్ట్ మరియు కాండం తెగులు. తెగులు మరియు కీటకాల యాజమాన్యం: రైతుల అనుభవం ప్రకారం, పూల పంటలలో నల్లులు మరియు పేనుబంకలను బాగా నియంత్రించడానికి, సూచించిన విధంగా ఒబెరాన్ మరియు సోలమన్‌లను వాడండి. జంప్ మరియు మూవెంటో ఓడి తో తామర పురుగులు మరియు తెల్ల దోమని నియంత్రించండి. ట్యూబెరోస్‌లో బూడిద తెగులు దిగుబడి నష్టానికి కారణమవుతుంది మరియు దీనిని నేటివో శిలీంద్రనాశకాలను ఉపయోగించి తరువాత లూనా ఎక్స్‌పీయన్స్ ద్వారా నియంత్రించవచ్చు. లూనా ఎక్స్‌పీయన్స్ మరియు ఇన్ఫినిటోతో బూజు తెగులును ఉపయోగించడం ద్వారా డై బ్యాక్‌ను నియంత్రించవచ్చు. పిచికారి చేయడానికి ముందు, దయచేసి వివిధ పంటలలో సరైన ఉపయోగం కోసం ఉత్పత్తి లేబుల్‌ను తనిఖీ చేయండి.

భారతదేశంలో దేశీయ మార్కెట్ కోసం వాణిజ్య స్థాయిలో ఉత్పత్తి కోసం ట్యూబ్రోస్ సాగు చేస్తారు..ఇందులో ఫ్లవర్ స్పైక్స్ (పుష్ప దండలు) మరియు వదులుగా ఉండే పువ్వుల (లూజ్ ఫ్లవర్స్ )ఉత్పత్తి ప్రధాన లక్ష్యం. మొక్కలు నాటిన 3 నుండి 3½ నెలల (80-100 రోజులు) తర్వాత పూత మొదలవుతుంది. పూల ఉత్పత్తి జూలై నుంచి ఆగస్టు-సెప్టెంబర్ ట్యూబ్రోస్ మొక్కలు సంవత్సరంతా పువ్వులు పూస్తాయి. రాటూన్ పంటతో కలిపి మొత్తం పంట వ్యవధి 24-30 నెలలు ఉంటుంది. ఉద్దేశ్యాన్ని బట్టి, పూల కోత విధానం ఉంటుంది.మార్కెటింగ్ కోసం పూల గుచ్చాలు పూత దశలో ఉండేలా కత్తిరించాలి. పూల గుచ్చాలపై 1-2 జతల పువ్వులు తెరిచినప్పుడే వాటిని క్రింది నుండి కోయాలి లేదా రోజు రోజుకు తెరిచినప్పుడు సింగిల్ పూలు కోయబడతాయి. ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందు లేదా సాయంత్రం కత్తిరించడం ఉత్తమం. పదునైన కత్తితో మొగ్గ పగిలిన దశలో కోస్తే మెరుగైన ఫలితాలు వస్తాయి.దుంప ఆరోగ్యంగా పెరిగేందుకు, స్కేప్ (పుష్పదండం) యొక్క 4-6 సెం.మీ. అడుగు భాగాన్ని వదిలివేయాలి. వదులుగా ఉండే పూల కోత: పూల గుచ్చాల పై సమాంతరంగా పెరిగే ఒక్కో పువ్వును ఉదయం 8 గంటలకు కోయడం ఉత్తమం. ఈ విధంగా పువ్వుల ఉత్పత్తి, కోత, మార్కెటింగ్ ప్రక్రియలు సక్రమంగా నిర్వహిస్తే మంచి ఆదాయం పొందవచ్చు.

ప్రధాన పంటను కోసిన తర్వాత, మిగిలిన మొక్కలను కిందికి కోయాలి. తర్వాత పంటకు మంచి ఎరువులు వేసి తగినన్ని నీరు అందించాలి. ఒకే సారి నాటిన మొక్కల నుంచి సుమారు 3-4 రాటూన్ (మరల పెరిగే) పంటలను తీసుకోవచ్చు. మొక్కలు ఆరోగ్యంగా ఎదగడానికి, ప్రధాన పంటకు ఇచ్చిన ఎరువుల మోతాదును జనవరి-ఫిబ్రవరి మరియు ఏప్రిల్ నెలల్లో రెండు సమాన విడతలుగా వేసుకోవాలి. ఇతర పంట సంరక్షణ చర్యలు కూడా ప్రధాన పంట మాదిరిగానే చేయాలి. ప్రధాన పంటతో పోలిస్తే, రాటూన్ పంటలో పూత త్వరగా రావడం విశేషం.

కత్తిరించిన పూలను విక్రయించేందుకు పొడవైన పుష్ప కనులు (స్పైక్స్) ఎక్కువగా ఇష్టపడతారు. ఇవి 25 నుంచి 100 స్పైక్స్ వరకు ఉండేలా గుంపులుగా లేదా గుండ్రని కట్టలుగా తయారు చేసి మార్కెట్లో అమ్ముతారు. గుంపులోని కాండం భాగాన్ని కాగితంతో చుట్టాలి. పూలు మరియు మొగ్గలు దెబ్బతినకుండా ఉండటానికి, మొత్తం కట్టను మృదువైన తెల్లటి టిష్యూ పేపర్ లేదా పాలిథిన్ కవర్‌తో కప్పాలి. అనంతరం ఈ కట్టలను గట్టి కార్డ్ బోర్డ్ బాక్సుల్లో ప్యాక్ చేసి మార్కెట్‌కు తరలించాలి.

ఈ వ్యాసం చదివినందుకు ధన్యవాదాలు, మీరు ఈ వ్యాసాన్ని 🖒 ఐకాన్ మీద క్లిక్ చేసి ఇష్టపడ్డారని ఆశిస్తున్నాం అలాగే, దయచేసి మీ స్నేహితులు మరియు కుటుంబ సభ్యులతో కూడా పంచుకుంటారని మేము ఆశిస్తున్నాము!