अननस हे भारतातील एक प्रमुख फळ पीक आहे ज्याची लागवड कर्नाटक, केरळ आणि पश्चिम बंगाल, आसाम या राज्यांमध्ये केली जाते. हे पीक भारतात 3.25 लाख एकर क्षेत्रामध्ये घेतले जाते, हे प्रामुख्याने रसाळ, सुगंधी फळ आहे जे जीवनसत्त्वांनी समृद्ध आहे. अननस विविध प्रकारे प्रक्रिया केलेल्या अन्नासाठी देखील वापरले जाते जसे की कॅनिंग. अननसाच्या लागवड केलेल्या जाती तीन मुख्य गटांमध्ये वर्गीकरण केले जाते उदा., i) केयेन, ii) क्वीन आणि iii) स्पॅनिश. केयेन गट हा आतापर्यंतचा सर्वात महत्वाचा गट आहे आणि सर्वात लोकप्रिय कॅनिंग प्रकार आहे.

अननसाची लागवड चांगल्या निचऱ्याची वाळूयुक्त चिकणमातीमध्ये चांगली होते, जड चिकणमाती टाळावी. आदर्श परिस्थितीमध्ये 45-60 सेमी खोलीसह 5.0-6.0 दरम्यान pH असलेली दगड-मुक्त माती समाविष्ट असावी. ते 22 ते 32°C तापमानाच्या आर्द्र उष्णकटिबंधीय हवामानात चांगले वाढतात आणि बर्फमुक्त वातावरणात 1,100 मीटर उंचीवर वाढू शकतात. ते 100-150 सेमी (सुमारे 4.92 फूट) पावसाला प्राधान्य देत असले तरी, ते जास्त पर्जन्यमान असलेल्या भागात किंवा कोरड्या भागामध्ये पूरक सिंचनासह जुळवून घेऊ शकतात.

अननसाची लागवड पानांच्या भागांपासून केली जाते ज्यांना स्लिप्स किंवा सकर्स म्हणतात, जे वनस्पतीच्या विविध भागांमधून उगवतात. हे अननसाच्या खोडावरील कळ्यांमधून येतात, जमिनीच्या जवळ वनस्पतीच्या मुळांपासून वाढतात. हे लागवडीसाठी पसंत केले जातात कारण ते मुकुटापासून वाढलेल्या वनस्पतींपेक्षा जलद फुलतात. आदर्श लागवडीसाठी स्लिप्स सुमारे 300 ग्रॅम वजनाचे आणि सकर्स 400 ग्रॅम वजनाचे असावेत.

शेताची माती सैल करण्यासाठी 30 ते 40 सेमी खोलीपर्यंत नांगरून तयार करावी. बेड तयार करण्याचा प्रकार क्षेत्रावर अवलंबून असतो. चांगला निचरा आणि उच्च पर्जन्यमान असलेल्या भागात उंच बेड तयार करा. कमी पर्जन्यमान असलेल्या भागात चांगला निचरा असल्यास, बेडच्या बाजूने नाले तयार करा जेणेकरून पाणी साचणार नाही. पावसावर अवलंबून असलेल्या भागात पाण्याची कमतरता असल्यास, खंदक पद्धतीचा अवलंब करून खड्डे तयार करावेत. उतार आणि डोंगराळ भागात समोच्च लागवड करावी.

लागवडीसाठी सर्वोत्तम वेळ एप्रिल-मे किंवा ऑगस्ट-ऑक्टोबर आहे जेणेकरून पावसाळ्यात कापणी टाळता येईल. पावसाळ्याच्या आधी लागवड केल्याने वाढणाऱ्या रोपांसाठी पावसाचे पाणी अधिकाधिक वापरता येते. सकर्स किंवा स्लिप्स खंदक, नाले किंवा बेडमध्ये दुहेरी ओळींमध्ये 90x60x30 सेमी अंतरावर लावले जातात, ज्यामुळे एकराला सुमारे 17,700 रोपांची लागवड करता येते. आंतरपीक किंवा बहुवर्षीय बागांमध्ये, एकराला सुमारे 8,000 वनस्पती लावल्या जातात. दुहेरी ओळींमध्ये वनस्पती झिगझॅग पद्धतीने मांडल्या जातात जेणेकरून त्या एकमेकांच्या समोर नसतील.

शेताच्या शेवटच्या नांगरणीच्या वेळी प्रति एकर 8 ते 10 टन चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट वापरावे. अननसाला अधिक नायट्रोजन आणि पोटॅश आणि कमी फॉस्फरसची आवश्यकता असते. 250:80:250 किलो एनपीके प्रति एकर प्रति वर्ष आवश्यक आहे. लागवडीच्या वेळी मुख्य खत म्हणून फॉस्फरसची पूर्ण मात्रा दिली जाते, नायट्रोजन 4-5 समान भागांमध्ये (प्रत्येकी 50 किलो) 30 ते 40 दिवसांच्या अंतराने दिले जाते आणि पोटॅश दोन समान भागांमध्ये (प्रत्येकी 125 किलो) दुसऱ्या आणि चौथ्या महिन्यात दिले जाते. खत वनस्पतींच्या ओळींलगत 8-10 सेमी अंतरावर बांधांमध्ये दिले जाते आणि लगेचच हलके पाणी द्यावे. पावसावर अवलंबून शेतीत, शेतात ओलावा असताना खत वापरावे.

पिक भक्कमपणे उभे राहण्यासाठी जमिनीची मशागत आणि माती लावणे महत्वाचे आहे. हे प्रत्येक खत वापरानंतर चांगले असते. मल्चिंगमुळे जमिनीतील ओलावा टिकून राहण्यास मदत होते आणि तणांचा प्रतिबंध होतो. डायरॉन आणि ब्रोमासिल सारख्या निवडक तणनाशकांचा वापर केल्यास हानी न पोहोचवता तण नष्ट करता येते, असे केरळ कृषी विद्यापीठाच्या एका अभ्यासात म्हटले आहे.

पिकाची चांगली वाढ आणि उत्पादन मिळविण्यासाठी उन्हाळ्याच्या महिन्यांत पंधरवड्याच्या अंतराने हलके पाणी देणे अत्यंत आवश्यक आहे. सेंद्रिय किंवा प्लास्टिक मल्चिंग केल्याने जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होईल. ठिबक सिंचन पाणी वाचविण्यात मदत करेल आणि उतार आणि डोंगराळ भागांसाठी देखील आदर्श आहे.

अननसाला साधारणपणे लागवडीनंतर १०-१२ महिन्यांनी फुले येतात आणि फुले आल्यानंतर ५-६ महिन्यांनी फळे काढणीसाठी तयार होतात. लागवडीच्या वेळेव्यतिरिक्त, विशिष्ट रसायने किंवा वाढीच्या नियामकांसह फुले प्रेरण पद्धती कापणीच्या हंगामावर परिणाम करतात. अननसासाठी एथ्रेल (एथेफॉन ३९% डब्ल्यू /डब्ल्यू एसएल) एकरी १५४-२०५.२ मिली या डोसमध्ये, ६००-८०० लिटर पाण्यात मिसळून वापरा. १० लिटर पाण्यात २.५ मिली एथ्रेल मिसळून द्रावण तयार करावे. अननसासाठी प्लॅनोफिक्स वापरा: फुले येण्यासाठी व एकसमान वाढ होण्यासाठी : ४.५ लिटर पाण्यात १० मिली वापरा. फळांचा आकार वाढविण्यासाठी : १९९ मिली (४.५ लिटर पाण्यात १० मिली) वापरा. परिपक्वतेला उशीर करण्यासाठी: 100 मिली (4.5 लिटर पाण्यात 10 मिली) वापरा.

पिट्ट्या ठेकूण , स्केल, फुलकिडी आणि मावा सारख्या महत्वाच्या किडींचे व्यवस्थापन करण्यासाठी, मोवेंटो ओडी, जंप आणि सोलोमन सारख्या शिफारस केलेल्या वनस्पती संरक्षण रसायनांचा वापर करा. कुजणे आणि सडणे यासारखे आजार, त्यासाठी आपण जवळच्या कृषी मदत केंद्राला देखील भेट देऊ शकता. फवारणी करण्यापूर्वी विविध पिकांमध्ये योग्य वापरासाठी उत्पादनाचे लेबल तपासावे.

अननस साधारणपणे फुलल्यानंतर 135 ते 165 दिवसांनी कापणीसाठी तयार होतात. जेव्हा ते पिकतात, तेव्हा ते तळापासून वरपर्यंत गडद पिवळे ते तांबूस-पिवळे होतात. कॅनिंगसाठी, तुम्ही त्यांना तळाशी थोडासा रंग बदलल्यावर तोडू शकता. ताजे खाण्यासाठी, संपूर्ण फळ सोनेरी पिवळे होईपर्यंत थांबा. पिकलेले अननस घट्ट, रसाळ, फिकट पिवळ्या ते पिवळ्या रंगाचे असतात. जर तुम्ही त्यांना मुकुटासह कापणी केली तर ते दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ ताजे राहू शकतात. चांगल्या शेती पद्धतींसह, शेतकरी प्रति एकर सुमारे 35 ते 40 टन अननसाचे पीक घेऊ शकतात.

हा लेख वाचल्याबद्दल धन्यवाद, आम्हाला आशा आहे की तुम्हाला लेख आवडला म्हणून ♡ चिन्हावर क्लिक केले असेल आणि आता तो तुमच्या मित्र आणि कुटुंबासोबत शेअर कराल!